تبلیغات
هرمس بوک - تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی
دوشنبه 7 بهمن 1392

تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی

   نوشته شده توسط: هرمس    نوع مطلب :تاریخ و سیاست ،


دانلود رایگان کتاب :

بدلیل حق نشر بسته است.

نویسنده : برتولد اشپولر
مترجم : جواد فلاطوری (جلد 1) - مریم میر احمدی (جلد 2)

پژوهش حاضر بر اساس متون اصلی و کتب منشأ به زبان‌های عربی، فارسی، ترکی و تحقیقات اروپائیان درباره دیگر منابع قدیمی مانند مسکوکات و آثار تاریخی ایران پدید آمده است. مؤلف کتاب، پروفسور اشپولر، سالیانی طولانی فعالیت‌های علمی خود را وقف تاریخ و فرهنگ ایران کرد و در این اثر کم‌نظیر خود، علاوه بر مسائل سیاسی ایران در صدر اسلام، به اوضاع اجتماعی، ساخت اقتصادی، مناسبات داخلی، شیوه حکومت، مسائل بازرگانی و نحوه داد و ستد و سرانجام حیات معنوی ایران در قرون نخستین اسلامی پرداخته است.

«تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامى»، اثر برتولد اشپولر، كتابى است درباره تاریخ ایران. جلد اول این كتاب به وسیله جواد فلاطورى و جلد دوم آن توسط مریم میراحمدى، به فارسى ترجمه شده است.

جلد اول كتاب، مشتمل بر پیش‏گفتار مترجم، مقدمه مولف و دو بخش اصلى(بخش نظر اجمالى به سیر تاریخ سیاسى و بخش فرهنگى) و جلد دوم، مشتمل بر پیش‏گفتار مترجم و فهرست مهم‏ترین آثار چاپ شده اشپولر و بخش‏هاى متعدد مى‏باشد. مترجم جلد دوم، توضیحاتى درباره علایم اختصارى، به كار رفته در كتاب نیز ارائه كرده است.

برتولد اشپولر، در آغاز جلد اول كتاب، نظرى اجمالى، به سیر تاریخ سیاسى ایران و نفوذ اسلام و اهمیت آن براى كشور ایران مى‏اندازد. به عقیده او علت اساسى و محرك اصلى حمله اعراب، دین جدید و اعتقادات تازه پیامبر اكرم(ص) بود. همچنین گذرى كوتاه به فتح و گشوده شدن بین‏النهرین، كه آغاز و كلید تصرف ایران به شمار مى‏آمد، داشته است، لیكن آن را نخستین راه فتح سرزمین اصلى ایران نمى‏داند، بلكه آغاز فتح ایران را زمانى مى‏داند كه حكمران بحرین، علاء بن خضرمى، از راه دریا به سواحل فارس تاخت. 

 از نكات بارز در ذكر وقایع تاریخى ایران در سده‏هاى نخستین اسلامى، توضیحات و اطلاعاتى است كه اشپولر درباره شهرها و جغرافیاى تاریخى ایران به دست مى‏دهد. به طور مثال او در دوره امویان درباره شهرهاى قدیم؛ از جمله اصطخر، بادغیس، هرات و پوشنگ و نیز اوضاع خراسان اطلاعات مفید و گرانبهایى ارائه كرده است. از دوره عباسى نیز مى‏توان اطلاعات مهمى از وضع ترك‏ها، اطلاعاتى درباره نواحى سُغد(در جمهورى تاجیكستان)، شهر نیشابور، سرحدات سرزمین كوهستانى شرقى، بین‏النهرین و شهرهاى مهم آن در كتاب اشپولر یافت.

 از وضع ایران در دوره طاهریان نیز علاوه بر وقایع و رویدادهاى مهم مسائلى مربوط به شهرهاى قم، سرزمین‏هاى پیرامون رود سند، شمال شرق ایران و مازندران ذكر شده است. اشپولر، پس از این وقایع، درباره نبرد صفاریان و سامانیان براى كسب قدرت در مشرق ایران، به تفصیل مطالبى را ذكر كرده است. او در اوج قدرت صفاریان، درباره تمدن و فرهنگ ایران، شهرهاى خراسان، شهر رى، حركت و مسیر سامانیان، پیروزى و نیز اوضاع جغرافیایى مسیرهاى فتح توضیحاتى داده است. هنگام توصیف مبارزه آل‏بویه و آل‏زیار در به قدرت رسیدن در ایران نیز، اطلاعاتى درباره شهرهاى قدیم ایران در قرن چهارم هجرى؛ از جمله اصفهان، همدان، گرگان و شهر رى ذكر شده است. مقارن سقوط سامانیان، اشپولر از شهر بلاساغون در قسمت علیاى رود چو به عنوان مقر قدرت خاندان ایلگ خانیان یا قراخانیان نام مى‏برد و از شهر اورگنج و جنگ‏هاى آن بحث مى‏كند. در كنار وقایع و رویدادهاى دوره غزنویان نیز از نقاط جغرافیایى قرن پنجم هجرى مطالب مفیدى ارائه شده است. 

 از مطالب اشپولر در قسمت‏هاى فرهنگى و به ویژه توضیحات او درباره اقوام و ساكنان ایران و نحوه مناسبات آن‏ها، مى‏توان به چگونگى مسائل، مروادات و نیز ارتباطات در گستره جغرافیاى آن زمان توسط گروه‏هاى مختلف قومى، به ویژه در حوزه جغرافیاى سیاسى ایران پى برد. در انتهاى این جلد، دو نقشه ایران در قرن چهارم هجرى با اطلاعاتى درباره مرزهاى ولایات و سرزمین‏هاى تاریخى، شهرها و جمعیت بعضى از آن‏ها، دریاچه‏هاى شور و...و نیز تقسیم‏بندى ادیان و مذاهب اسلامى و غیر اسلامى و شهرهاى مقدس و مذهبى آمده است. جلد دوم كتاب حاضر، با پیش‏گفتار مترجم و فهرست مهم‏ترین آثار مولف آغاز مى‏شود. در ادامه نویسنده با استفاده از منابع دست اول، به ویژه منابع جغرافیاى سده‏هاى اولیه، به وضع حیات معنوى و فرهنگى ایران پرداخته است.

 وضعیت پزشكى، ادیان و موسیقى، هنرهاى مصور؛ از جمله طلاكارى و صنایع دستى در قرن اول هجرى، میراث فرهنگى، سفال سازى، هنر معمارى و فعالیت ساختمانى و...از جمله مباحثى هستند كه در ادامه به طور مختصر بررسى شده‏اند. بهترین مطالب جغرافیایى كتاب اشپولر را مى‏توان در تعیین قلمرو ایران در قرون اولیه اسلامى مشاهده نمود. وى در ابتدا به حدود جغرافیایى قلمرو ایران پرداخته است و به تفصیل گزارش‏هاى جغرافیایى را بیان مى‏كند. اشپولر در ادامه مطلب درباره حدود ایران، به تعیین مرز ایران ماوراءالنهر و تركستان تا سقوط دولت سامانیان مى‏پردازد

 قسمت دوم، مطالب اشپولر درباره حدود ایران، تقسیمات داخلى ایران است و مطالب مهمى؛ از جمله درباره ولایات (كه اساس تشكیلات مملكت ایران راتشكیل مى‏دادند) و استان‏ها در سده‏هاى اولیه اسلامى را مى‏توان در آن مشاهده كرد. مهم‏ترین مطالبى كه اشپولر درباره حدود ایران ذكر مى‏كند، توضیحاتى است كه به طور مشخص درباره خوزستان، آذربایجان، دیلم، طبرستان، فارس، خراسان، سیستان و شهرهاى مهم و تاریخى و نیز اوضاع جغرافیایى آن‏ها آورده است. تشكیلات ادارى ایران، اداره پست و بازرسى دولتى، روساى ادارات، ماموران جزء، تشریفات سلاطین، عناوین و القاب فرمانروایان، فرمان‏هاو دیوان‏ها، فرستادگان، هدایا و مناسبات حقوقى؛ از جمله مجازات زنان و حقوق آن‏ها از دیگر مطالبى است كه اشپولر در ادامه كتاب ذكر كرده است. از جمله ویژگى‏هاى مهم كتاب حاضر، پرداختن به اوضاع اقتصادى ایران در سده‏هاى نخستین اسلامى است. در این زمینه به مسائل مهمى؛ از جمله كشاورزى و مالكیت ارزى، پرورش حیوانات و دامدارى، صنعتگرى، معادن، تجارت، پول و مزد، ضرب سكه و...پرداخته شده است.

 مولف در فصل استخراج معادن، به استخراج فلزات قیمتى نظیر طلا، نقره، مس، روى، سرب، سنگ سرمه، جیوه، آهن و دیگر فلزات اشاره كرده است. همچنین درباره راه‏هاى ارتباطى و اهمیت آن‏ها و وابستگى آن‏ها با حیات اقتصادى، جاده‏هاى مهم و پراهمیت، جاده ابریشم، كشتیرانى در رودخانه‏ها در بسیارى از ولایات؛ مانند جبال، دیلم و طبرستان و نیز در سواحل دریا مطالب مهمى بیان گردیده است. قشربندى اجتماعى مردم، مناسبات مالكیت ارضى، انواع مالیات‏ها، اوضاع نظامى و در نهایت زندگى روزمره ایرانیان مطالب پایانى جلد دوم كتاب را تشكیل مى‏دهد. 

این كتاب اگر چه مسائل و مباحث مهمى از تاریخ ایران را در قرون اولیه اسلامى بیان مى‏دارد، اما درباره مسائل جغرافیایى آن زمان و به عبارت بهتر، جغرافیاى تاریخ ایران در دوره مذكور مطالب باارزشى را ارائه مى‏دهد. علاوه بر این مباحث مربوط به فتوح مسلمین در ایران، از اهمیت ویژه‏اى برخوردار است. در این راه مولف با دقت به زمان، نحوه و مسیر گسترش اسلام در ایران پرداخته است. همچنین ترتیب بیان مطالب بسیار حائز اهمیت است، امرى كه اشپولر به دقت آن را رعایت كرده است. همچنین یكى دیگر از ویژگى‏هاى این كتاب، استفاده مولف از  ۶٢۴  منبع دست اول غنى و باارزش است كه در انتهاى جلد دوم كتاب ترجمه شده است.

در مورد نویسنده اینکه:
در سال ۱۹۴۳ استاد زیان‌های سامی و مطالعات اسلامی در دانشگاه مونیخ شد. سپس به ریاست موسسه اسلامی در دانشگاه گوتینگن رسید. پس از جنگ جهانی دوم او به عنوان استاد مطالعات اسلامی جانشین کارل هاینریش بکر در موسسه تاریخ و فرهنگ خاورنزدیک در دانشگاه هامبورگ شد.



سه شنبه 8 بهمن 1392 03:52 ق.ظ
سلام

پاینده باشی

من هرروز به شما سر خواهم زد
اگر همکار لازم داشتی -هستم
پاسخ هرمس : درود

سپاس فراوان
هنوز مسئولیت های این وبلاگ جوری نیست که برایم سخت باشد!
اگر دشواری ها پیش آمد،حتما...
دیوونه مهربون
دوشنبه 7 بهمن 1392 12:47 ب.ظ
سلام استاد...
منزل نو مبارک...
ممنون از زحمتای که میکشین...
پایدار باشین...
گــــل...
پاسخ هرمس : سلام دوست خوبم
سپاس از لطف شما
و حضور دلگرم کننده تان!
شاد باشید و دل زنده.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر